Wat betekent jouw tic?

Heb jij dat nou ook? Dat je je irriteert aan die collega die de hele tijd met zijn vingers knakt – alsof hij er indruk mee wil maken. Of die vriendin die de godganse dag aan haar haar zit te plukken – net of ze de hele dag haar flirtcapaciteiten aan het oefenen is. Erger nog! Ik betrap mezelf ook regelmatig op dit soort dingen. Zit ik weer als een malloot met mijn voet te wippen – alsof ik heel nodig moet plassen. Of moet ik persé, ja echt persé, nog 3 keer met mijn tong over mijn tanden – net of er nog een lading eten van gisteren is blijven hangen.

Ik noem het een ergerlijke gewoonte waar iemand wat mij betreft het liefst zo snel mogelijk mee op moet houden, inclusief moi. Het is echter een spontane beweging waarvan het heel moeilijk is deze te onderdrukken. En het heeft een naam. Een tic.

Wat is een tic?

Een tic is een plotselinge, korte samentrekking van een spier of een spiergroep. Hierdoor ontstaat er een beweging (motorische tic). Het kan ook een geluid zijn (een vocale tic), die laten we hier echter buiten beschouwing, het gaat immers over Body Language. Tics zijn dus spontane bewegingen die je maakt zonder dat je nou persé zelf wilt en waar je geen controle over hebt. Kortgezegd een zenuwtrek.

Kleine tics vallen vaak helemaal niet op. Het lijkt vaak alsof jouw beweging voor anderen ook een duidelijk tic is, maar in de meeste gevallen is het niet eens zichtbaar voor de ander. Dan heb ik het niet over die knakkende collega of mijn nerveus joepende voet, maar over mensen die zachtjes met een vinger over de andere wrijven of hun tenen krommen in hun schoenen.

Waarom maken we deze bewegingen? Er is vrij weinig bekend over het ontstaan van tics. Waarschijnlijk is er sprake van een verstoring in de hersenen waardoor boodschappen tussen verschillende hersencellen niet helemaal goed worden overgebracht. Er wordt een actie uitgevoerd die doorgaans alleen bewust wordt uitgevoerd, alleen hebben de hersenen daar geen opdracht voor gegeven.

Stress

Omgevingsfactoren spelen hierbij ook een rol en – heel belangrijk – in stressvolle situaties verergeren tics of worden ze zichtbaar. Door spanning, bijvoorbeeld bij het geven van een presentatie voor een groot publiek, kunnen tics zich openbaren. Als je zenuwachtig bent. Of vermoeid. Maar ook als je bijvoorbeeld diep in gedachten verzonken bent. Dan gaan we onbewust gebaren maken. Onwillekeurig bewegen.

Een tic, zoals aan je haar zitten, heeft een geruststellende werking als we er emotioneel een beetje doorheen zitten. We hebben het nodig, we kalmeren er een beetje door. Ons lichaam weet dit en probeert ons ongevraagd tot rust te brengen.

Denk aan tics zoals: bril rechtzetten, trommelen met je vingers, spelen met een pen, plukken aan je neus of je oren, wippen op je stoel, aan je kleding frunniken, aan je ring draaien of spelen met het kettinkje in het kuiltje van je hals.

Te veel beweging zorgt echter weer tot onrust. Het maken van herhaaldelijke ‘neurotische’ bewegingen draagt niet bij aan een ontspannen uitstraling. Het kan je gesprekspartner ontzettend afleiden.

Dus?

Volgende keer als ik me aan iemands tic irriteer of mezelf weer betrap op een onverklaarbare samentrekking van mijn spieren, bedenk ik dat er dus vaak iets achter zit. Dat mijn collega misschien wel heel zenuwachtig is voor die belangrijke meeting morgen. Dat mijn vriendin wat liefde nodig heeft omdat haar relatie net op de klippen is gelopen. Dat ikzelf vermoedelijk net even over mijn grenzen heen ben gegaan, het beter even wat rustiger aan kan doen. En er dus hoogstwaarschijnlijk helemaal geen etensresten te zien zijn als ik lach!

Menu